Yayınlanma:
Fabrikalar, hastaneler, oteller, lojistik depoları ve 24 saat esasıyla çalışan işletmeler için gece vardiyaları operasyonun vazgeçilmez bir parçasıdır. Ancak gün sınırını gece yarısından sonra (24:00) aşan çalışmalar, puantaj ve bordro hesaplamalarında en çok hata yapılan konulardan biridir. Peki, gece vardiyasında puantaj nasıl hesaplanır?
4857 sayılı İş Kanunu'nun 69. maddesine göre, çalışma hayatında "gece" en geç saat 20.00’de başlayarak en erken saat 06.00’ya kadar geçen ve her halde en fazla 11 saat süren dönemdir.
Bu tanım çerçevesinde, bir çalışanın mesaisinin bu saatler içine denk gelen kısmı "gece çalışması" olarak kabul edilir. Kanun koyucu, gece çalışmalarının insan fizyolojisi üzerindeki olumsuz etkilerini göz önünde bulundurarak çok önemli bir sınır getirmiştir: İş Kanunu m. 69 hükmüne göre işçilerin gece çalışmaları 7,5 saati geçemez.
Gündüz vardiyalarında takvim günü ile çalışma günü birebir örtüşürken, gece vardiyalarında bu durum değişir. Örneğin; akşam saat 22.00’de işe başlayıp sabah 06.00’da mesaisini bitiren bir personel, iki ayrı takvim gününe yayılmış bir çalışma gerçekleştirir.
Saat 22.00'de işe başlayıp 06.00'da çıkan ve 1 saat ara dinlenme kullanan bir çalışanı ele alalım. İşyerinde geçen süre 8 saattir; 7,5 saati aşan çalışmalarda en az 1 saat ara dinlenme verilmesi gerektiğinden (m. 68) fiili çalışma süresi 7 saattir.
| Kalem | Değer |
|---|---|
| Giriş | 22.00 (Pazartesi) |
| Çıkış | 06.00 (Salı) |
| İşyerinde geçen süre | 8 saat |
| Ara dinlenme (m. 68) | 1 saat |
| Fiili çalışma süresi | 7 saat |
| Gece çalışması sınırı (m. 69) | 7,5 saat; sınır aşılmadı |
| Puantaja işlenen gün | Pazartesi (vardiyanın başladığı gün) |
Aynı çalışan 20.00'de girip 06.00'da çıksaydı, 1 saatlik ara dinlenme düşüldükten sonra gece döneminde 9 saat çalışmış olurdu. Bu, turizm, özel güvenlik ve sağlık hizmeti yürütülen işler dışında 7,5 saatlik yasal sınırın aşılması anlamına gelir. Yargıtay uygulamasında gece çalışmasında 7,5 saati aşan süreler fazla çalışma olarak değerlendirilmektedir.
Gece vardiyası çalışan işletmelerde manuel veya kağıt üstünde puantaj tutmak neredeyse imkansızdır. Gün sınırını aşan giriş-çıkışların Excel tablosuna elle işlenmesi şu riskleri doğurur:
Haftalık 45 saati aşan çalışmaların nasıl ücretlendirileceğini fazla mesai hesaplama rehberimizde, aylık puantaj kodlarını ise puantaj nasıl hesaplanır yazımızda ayrıntılı olarak anlattık.
Gece mesailerindeki bu karmaşayı tamamen ortadan kaldırmanın yolu dijital PDKS sistemleridir. Vardy, akıllı telefonlar ve QR kod teknolojisiyle desteklenen yapısı sayesinde gece vardiyalarını da saniyesinde sisteme kaydeder.
Vardy’nin sunduğu temel avantajlar:
Gece vardiyası yönetimi, doğru planlama ve hatasız puantaj altyapısı gerektirir. Manuel yöntemlerin getirdiği risklerden kaçınmak ve yasalara tam uyumlu bir süreç yürütmek için dijital sistemlere geçmek işletmenize büyük bir operasyonel rahatlık sağlar.
Siz de gece mesailerini ve puantaj süreçlerini otomatikleştirmek istiyorsanız, Vardy'nin 14 günlük ücretsiz deneme fırsatından hemen yararlanabilirsiniz.
Gün sınırını aşan vardiyaları hatasız takip edin, 14 gün ücretsiz test edin.
4857 sayılı İş Kanunu'na göre gece dönemi en geç saat 20.00'de başlayıp en erken saat 06.00'ya kadar geçen en fazla 11 saatlik süredir.
İş Kanunu m. 69 hükmü gereğince işçilerin gece çalışmaları 7,5 saati geçemez.
Gün sınırını aşan gece mesailerinde giriş-çıkış saatleri takvim günlerine göre ayrıştırılır, yasal mola süreleri düşülür ve Vardy gibi dijital PDKS sistemleriyle otomatik olarak puantaja yansıtılır.
Uygulamada gece vardiyası genellikle vardiyanın başladığı güne işlenir. Önemli olan, işyerinde tek bir kuralın tutarlı biçimde uygulanması ve haftalık çalışma süresinin doğru hesaplanmasıdır.
İş Kanunu gece çalışması için zorunlu bir zam oranı belirlemez. Gece zammı; iş sözleşmesi, toplu iş sözleşmesi veya işyeri uygulamasıyla kararlaştırılabilir.